• प्रकोपका घटना, समाज र विपद्

    प्रकोप मात्रै विपद्को कारण होइन, सामाजिक संरचना र त्यसको भूमिका पनि त्यतिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । असार २१, २०७३- सन् २०१५ अप्रिल २५ तारिख मध्याह्न ११ बजेर ५६ मिनेटमा मध्य–नेपालको भूभाग ठूलो भूकम्पको झट्काले हल्लियो । भूकम्पको केन्द्रविन्दु गोरखा जिल्लाको बारपाक गाउँको सतहभन्दा १० किलोमिटरभित्र भूगर्भमा रह...

  • याक्खालेन स्वायत्तताको सवाल र अबको याक्खा छुम्मा

    कमन देवान पूर्वी नेपालको लिम्बुवान भूमिमा विशिष्ट इतिहास र हैसियत कायम गरेर बसेको जीवन्त जाति र संस्कृति हो याक्खा जाति । याक्खा जातिले गौरव गर्ने आधारभूत मूल्य र मान्यता भनेको नै उसको जातिको मौलिक भूमि, इतिहास, भाषा र जीवन्त संस्कृति हो । आधुनिकताका नाउँमा राज्यसमेतले याक्खा जातिका यी आधारभूत मूल्यमान्यतालाई मेटाउ...

  • याक्खा छुम्मको पाँचौ महाधिवेशन र याक्खालेनको सवाल

    कमन देवान १. वर्तमान संविधान र याक्खा छुम्माको परीक्षा ‘पहिचान र याक्खाहरूको एकता, याक्खा स्वायत्तता आजको आवश्यकता’ भन्ने मूल नाराका साथ किरात याक्खा छुम्मको पाँचौ राष्ट्रिय महाधिवेशन शनिबारदेखि लिम्बुवानको सुन्दर नगरीधरानमा सम्पन्न हुँदैछ । सर्वप्रथम यो पावन अवसरमा समस्त याक्खाजनलाई सफलताको शुभकामना । तर, यो शुभकामनाक...

  • यो संविधान होइन, जंगली राज्यको विधान हो : सिके लाल

    ‘चिराग इस अन्धेरेमे जलाइए रखिए सुवह होनेके है, समा जलाए रखिए ।’ विहान (सुवह) त हुनु नै छ । आजसम्म यस्तो रात छैन, त्यसको विहान (सुवह) नभएको होस् । कुन रात लामो हुन्छ कुनै रात सानो हुन्छ, त्यो अलग कुरा हो तर रात हुन्छ नै रात भएपछि विहान पनि हुन्छ । अन्ध्यारो छ त्यसमा कुनै शंका छैन तर त्यो अन्ध्यारोलाई दीप (समा) जलाएर उज...

  • किरात राई यायोक्खाबारे नयाँ बहस

    विश्वभरि छरिएर रहेको किरात राई समुदायको साझा र सबैको छाता संगठनको रूपमा रहेको किरात राई यायोक्खाको नवौँ महाधिवेशनले अख्तियार गरेको बाटो र नेतृत्वले गर्नुपर्ने कार्यशैलीका कारण यायोक्खामा नयाँ बहसको आवश्यकता देखापरेको छ । किरात राई समुदायको प्रतिनिधि संस्थाको रूपमा रहेको भनिएको यस संस्था स्थापना नेपालको ऐन नियममा आधा...

  • संस्कारका तहमा नेपालका कम्युनिस्ट र कमल थापा उस्तै हुन्

     नेपालमा वामपन्थ र सनातन धर्मको सम्बन्ध के हो भन्ने प्रश्न फेरि उठेको छ । म अलिकति इतिहासबाट कुरा गर्छु। नेपालमा कम्युनिस्ट पार्टी २००६ सालमा स्थापना भयो। कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापनासँगै यसमा तीनवटा तत्व गाँसिएर आए। माक्र्सवाद, लेनिनवाद, माओ त्से तुङ विचारधारा, पछि माओवादी जोडिएर आयो– एउटा तत्व यो थियो। एउटा तत्व...

  • उभौली पर्व अर्थात, यक्वा तङ्नाम

    सिबेरा एक्थुक्माले माइतीले शिकार गरी ल्याएको ढुकुरको गाँडबाट निस्केको वस्तुलाई हाडको खन्ती बनाई जमिनमा पुरे । ति पुरिएका वस्तु नै उम्रेर फले । ति फलेका वस्तुहरू नै घैया धान, ताम्रे कोदो, फापर, जस्ता अन्नको विकाससँगै नामाकरण भयो । कालान्तरमा सिबेराका सन्तान दारसन्तानले भोजनको रुपमा अन्नवालीको उपभोग गरे । तर गलगाँड हुने...

  • घेरिएको सिंहदरबारभित्र फुकिढल सरकार

    गणेश अधिकारी : केपी ओलीको सरकार रहुन्जेल ‘यो कसरी ढल्दै थियो ’ र ढल्दा दल्दै ‘कसरी थामियो’ भत्रे चर्चाले स्थान पाइरहेको छ । यो त्यति ठूलो कुरा नभए पनि चर्चामा आइरहनुपर्ने विषय बन्न पुग्यो । यथार्थ कुरा के भने देशमा यो सरकार रहँदा उत्पत्र समस्या यथावत छन् । न ती समस्या समाधान भएर यो सरकार थामिएको हो न त तिनलाई यसले समा...

  • हामी दलित हाम्रो पञ्चे बाजा

    नेपालको ईतिहासमा सामाजिक, जातिय रुपमा विभेद उत्पीडनको सिकारमा परी राजनिति, शौक्षिक रुपमा पेलिएका भनेर चिनिन्ने २६ जातिहरु जसमा दलित भनेर चिनिएका छन । बर्गहरुको बिभाजन सँगै जातिय रुपमा हिजका पूराना राज्य सत्ताका शाशकहरुले मौलिक हक अधिकारबाट बञ्चित गराई यी दलित समूदायमा पशुसहर व्यवहार गर्थै ईतिहासको पाना पल्टाएर हेर्दा ...

  • राजनीतिको नाटकीय मोड

    पुरुषोत्तम दाहाल गएको साता नेपाली राजनीतिले नाटकीय तर कठोर सम्भावनाहरूलाई नेपाली जनतामाझ उत्सर्जित गरेको छ । अकस्मात सरकार परिवर्तनको खेल खेलिएको भनिएको त्यो करिब ४८ घन्टासम्म मञ्चित नाटकको पटाक्षेप भए पनि त्यसका तुषहरू यथावत् छन् । ती तुषले नेपालमाथि नयाँ संकटको आमन्त्रण गर्ने सन्देह सबैका मनमस्तिष्कमा अनुभूत भइरहेको ...