• राजपा नेताहरू, चुनावमा दम छ !

    प्रचण्ड सरकारका केही सकारात्मक उपलब्धिसँगै उठ्दो माओवादी पार्टीपंक्तिको ‘मोरल’ भरतपुर वितण्डाका कारण धर्मराउन पुग्यो । शान्ति प्रक्रियापछि संविधानसभाका दुई चुनाव लडिसकेको अनुभव लिइसक्दा पनि यस्तो प्रकारको हर्कत देख्दा लाग्छ, माओवादीले लोकतान्त्रिक पद्धति त बुझ्यो, तर प्रक्रिया बुझ्ने समझ अझै छिप्पिइसकेको छैन । माओवादी...

  • लिम्बुवान आन्दोलनका नेतृत्व र प्रवृत्तिहरू

    लाहाङ लिम्बू लिम्बुवानको राजनीतिक इतिहास गर्विलो छ र सत्य–तथ्यले आधारित पनि छ । यही गर्विलो जगमा उठ्न खोजिरहेको लिम्बुवानको राजनीति अहिले आएर निक्कै नै कमजोर भएको विश्लेषण गर्न थालिएको छ । मुलुक संघीय हुने कि नहुने दोसाँधमा अड्किएको बेलामा संघीयतालाई संस्थागत गराउन आन्दोलनको निक्कै ठूलो आँधीबेहरी सृजना गरेर तत्कालीन ग...

  • आदिवासी जनजाति आन्दोलन र आसन्न स्थानीय तहको निर्वाचन

    नेपालको आदिवासी जनजाति आन्दोलन भनेको राज्यद्वारा लामो समयदेखि विभेदमा पारिएकाले जन्मिएको संगठित अभियान हो । यो आक्रोश र असन्तुष्टिको अभिव्यक्ति हो । एकल नश्लीय/जातीय हैकमवाद विरुद्धको सशक्त प्रतिकार हो । राज्यको नीति, नियत र व्यवहारको अदुरदर्शीताको परिणामको उपज हो, आदिवासी आन्दोलन । २०४७ सालमा नेपाल आदिवासी जनजाति महा...

  • ‘नवयुग र जिशिअलाई समेत मैले पढाएको हुँ’ : खनाल

    टीका खतिवडा इलाम : उखान, तुक्का अनी साहित्यसँगै कक्षा कोठामा प्रवेश गरेर विद्यार्थीलाई असल शिक्षा प्रदान गर्दै आएका प्रकाश खनाल जिल्लाकै एक कुशल शिक्षकको सूचिमा पर्ने नाम हो । इलामको पश्चिमी क्षेत्र देउमाई नगरपालिकामा जन्मिएका शिक्षक खनाल लामो समयदेखी शिक्षण पेशामा संलग्न थिए । उनले बिहिबारबाट उमेर हदका कारण अनिवार्य ...

  • पानी भन्दा कुरा पनियाँलो हुन्छ-राजनीति

    केही दिन अगाडि लखनपुरवासी एक मित्रसंग बाटोमा भेट भयो । एकअर्काको हालखबर सोधा–सोध भएपछि प्रसंग स्थानी चुनावको माहोल बारे जोडिन पुग्यो । उनले भन्यो–हाम्रो गाउँमा सिंगो एमाले पार्टी समर्थन गर्ने छन । भोट पनि सुर्य चिहनमा लाउँदै आएका छन । पंक्तिकारको आपती किन ? उनले भने, –यसपटक पुल लाइदिएर । उनले लगत्तै भने,–थोर बहुत भौति...

  • गर्मीमा कालाजारः यस्ता छन् लक्षण र बच्ने उपाय

    गर्मी बढेसँगै कीटजन्य रोगको संक्रमण फैलिने सम्भावना पनि उत्तिकै बढ्छ। लामखुट्टे, भुसुना जस्ता परजीवीको टोकाइबाट हुने संक्रमणले गर्मीको मौसममा धेरै सताउने गर्छ। त्यसमध्ये एक हो कालाजार। लिस्मेनिया नामक परजीवीको संक्रमणबाट हुने ज्यानै जान सक्ने रोग हो 'कालाजार'। यो रोग सेन्ड फ्लाई भनिने भुसुनाको टोकाइबाट सर्छ। लिस्मेनिय...

  • एक खेलाडिको भोट

    आज सम्म कुनै पनि पार्टीलाई भोट नखसालेको युवा खेलाडी चन्द्रबहादुर राई (३४) चुलाचुली गाउँपालिका-४ इलाम निबासी हुन् । स्थानीय तहको चुनाव नजिदैं गर्दा गाउँमा युवाहरूको चहलपहल जताततै देखिन थालेपछि, उनी भन्छन् 'भोट लिने केही नदिने नेताहरूको नियत रहेकोले पार्टी मन पर्दैन ।' शक्ति र सामर्थ्यको आश्वासनमा युवाहरूलाई पेट्रोल र प...

  • आदिवाशी, जनजाती र थारु लगायतको कहाँ छ आवाज र पहिचान ?

    महिनौ भयो शायद अब बर्षौ भयो पनि भन्न मिल्छ होला, नेपालको दैनिक जस्तो सुनिने र देखिने संचार माध्यमहरु सुनेको र देखेको अनि हरेक राजनैतिक घटना क्रमहरु नियालिरहेको । दिनहु जस्तो दौनिक अखवारहरुमा राष्ट्रवादको बारेमा लामो लामो लेखहरु प्रकाशित हुन्छन् । कतै जमिन र भुगोलको विवाद सुनिन्छ । कतै हिमाल, पहाड र तराई सँगै राख्नु पर...

  • ‘आठ सय जिल्ला’ को बाटोमा गणतन्त्र नेपाल

    ७५ जिल्ला खारेज गरौं, स्थानीय तहलाई 'जिल्ला' भनौं गोपाल किराती दुनियाँ जानकार छ कि गणतन्त्र नेपालमा स्थानीय तह पुनःसंरचनाको वैज्ञानिक विचार सर्वप्रथम हामीले निर्माण गरेका हौं । जनतालाई अधिकार सम्पन्न बनाउने र जनसमुदायको माझमा गणतन्त्र संस्थागत गर्ने उद्देश्यमा केन्दि्रत प्रस्तुत विचार ८ सय जिल्लाको नयाँ नेपालको रुपमा ...

  • आदिवासी जनजाति आन्दोलन किन ?

    आन्दोलन भन्यो कि यतिबेला नेपाली जनमानसमा नकारात्मकताको सञ्चय हुन्छ । यस्तो परिस्थितिमा पनि नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघले २०७३ फागुन १९ देखि २०७४ वैशाख ९ गतेसम्मको पहिलो चरणको आन्दोलन घोषणा गरेको छ । मोटरसाइकल र्याली, सिटी जुलस, धर्ना, ब्यानर र प्लेकार्डसहित मानव साङ्लो, प्रादेशिक सभाहरू, व्यवस्थापिका–सांसदहरू, राजनीति...