• स्वपहिचान खोज्नेहरुः ‘भँडुवा’ !

    मानवअधिकारको उल्लङ्घन आन्तरिक र अन्तर्राष्ट्रिय वित्याँसको अवश्यम्भावी कारक तत्व हो । संसारमा देखा परेका शक्तिशाली पृथकतावादी आन्दोलनलाई उपेक्षाले सघाएको छ । व्यापारदेखि सञ्चारसम्मका क्षेत्रमा विश्वव्यापी (बाहिरिया) शक्तिहरुले राट्रिष्ट्रय सार्वभौमसत्ता क्षय गराउनुका साथै विरोधाभास रुपमा सोको पृथकतावादी प्रवृत्तिलाई ...

  • केही नेपाली हिमालका विदेशी नाम !

    विदेशी भाषाले अतिक्रमण गरेका नेपालका केही हिमाल र स्थान नामका बारेमा लेख्ने प्रयास गरिएको छ । हुन त एक भाषाले अर्को भाषालाई अतिक्रमण गर्ने वा भनौं, विस्थापित गर्ने क्रम नेपालमा मात्रै नभएर विश्वभरिकै  देशमा भएको÷भई रहेको देखिन्छ । समुन्द्री सतहदेखि नाप्दाखेरि हालसम्मको विश्वकै अग्लो हिमचुचुरो मानिएको सगरमाथा हिमालकै...

  • खम्बुका सन्तानः भीड देखाउन ‘राई !’ बन्ने कि पहिचानसहित राउटे बन्ने ?

    नेपाल सरकारले ‘आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान ऐन–२०५८’ अन्तर्गत ५९ जातिलाई सूचीकृत गरेको छ । सो सूचीमा ‘राई !’ जातिको सूची पनि रहेको देखिन्छ । तर, हामीले जत्ति पटक ‘अकबरी सुन !’ ले कसी लगाउन खोजे तापनि सुरुमा ‘राई !’ शब्दले नेपालका कुनै पनि जात वा जाति जनाउँथेन । किनभने, ‘राई !’ शब्दको व्युत्पत्ति ‘राय’ ह...

  • कुलुङ जाति र ‘मीनारी दाचाम् चाक्चाकूर’

    यही पौस १५, १६ र १७ गते कुलुङ जातिको नयाँ वर्ष (यले दोङ–५०८२) ‘चाक्चाकूर पर्व’ सुरु हुँदैछ । गत वर्ष भने सो मितिमा त्यसमाथि ‘मलमास’ अर्थात् अधिकमास परेका कारण पुस १५ गते गुरुङ जातिको ‘ल्होछार पर्व’ पनि परेको थियो । त्यसो हुनाले कुलुङ जातिको नयाँ वर्ष ‘चाक्चाकूर पर्व’ भने ओझेलमा परेको थियो । मलमास परेकै कारण गत वर्ष ए...

  • चुम्लुङ, छुम्मा र सुसेसका अध्यक्ष ज्युहरुलाई प्रश्न

    कतिपय मानिसहरुलाई लाग्दो, यो ‘कुलुङे ढाक्रे !’लाई कथित् राई जातिको नाममा खुलेको ‘राई यायोक्खा’ नामक एनजिओ राईको आप्mनो अलग्गै मातृभाषा नभएकोले गर्दा आप्mनो एनजिओको नाम बान्तावा जातिको भाषामा ‘यायोक्खा’ नाम राखेका छन् भने उक्त संस्थाको समाज कल्याण परिषद (सकप) दर्ता नम्बर–२६५६ र, काठमाण्डौ जिल्ला प्रशासन कार्यलय (काजिप...

  • कांग्रेसः पदाधिकारी र सकारात्मक विभेदको नीति !     

    जोसुकैले जेसुकै भने तापनि नेपालको राजनीतिको सन्दर्भमा व्यवहारमा ‘समावेशीकरण, समानुपातिक समावेशीकरण र अझ नेपालको सम्पूर्ण जनसंख्याको आधारमा समानुपातिक समावेशीकरण’को नीति त अनेक कारणहरुले गर्दा तत्कालै लागू हुन नसक्ने अवस्था रहेको छ भन्न हामीले कन्जुस्याँई गर्नु हुँदैन । त्यति मात्रै होइन, यो कुरो हामी सबैले खुल्ला ह्र...

  • नियात्रा : भाडामा शरिर-आम्सटर्डम बेश्यालय

    एमएससी म्याग्नाफिका पानीजहाजदेखि बिहानीको ब्रेकफास्ट हसुरेर बाहिर जमिनमा निस्कदै गर्दा फुसफुस्से पानी परिरहेको थियो । हुनत युरोपियन हिउँदे मौसममा पानी र हिउँ पर्नु कुनै नौलो कुरो भने निश्चय पनि हुँदै होइनन् । हामी त्यसरी पानीजहाजदेखि बाहिर निस्कदा हातेघडिले बिहानीको समय ९ बजाइ सकेको थियो तैपनि बाहिरको मौसम हल्का अँध्...

  • किरात चाड ‘चासोक तङनाम’ : संक्षिप्त परिचय

    किरात वंशका एक शाखा लिम्बूजाति मौलिक सांस्कृतिक सम्पदाले सम्पन्न जाति हो । कृषिमा आधारित जीवनशैली अपनाई आएका लिम्बूजातिले ऋतु परिवर्तन सँगसँगै खेतीपातीलाई ध्यान दिई चाडपर्वहरू मनाउँदछन् । यसरी मनाई आएको चाडपर्वहरूमा यक्वा र चासोक मुख्य चाडहरूमा पर्दछन् । यक्वा पुजा उभौली याममा बीउ बिजन छरपोख गर्ने याममा सम्पन्न ग...

  • ‘नेकां’, देवव्रत, धनमानसिंह, १४ औं महाधिवेशनः समावेशीकरणको सवाल

    ‘समावेशीकरण’ र ‘समानुपातिक समावेशीकरण’का सवालमा भननु पर्दा हाम्रो देश नेपालमा अभैm पनि गहिराईमा गएर गहन ढंगले बहस र छलफल नै भएको छैन । हुन पनि ठूला राजनैतिक दलका ठूला नेताहरुमा नै ‘समावेशीकरण’ र ‘समानुपातिक समावेशीकरण’ बारे पूर्ण ज्ञान नभए भैmँ लाग्छ । यसरी ठूला राजनैतिक दल र ठूला दलका नेताहरुमा नै पूर्ण ज्ञान नभएप...

  • नेपाली राजनीति, क्षमताको प्रश्न र राजेन्द्र लिङदेनको विजयको संकेत

    नेपालमा विसं २०४६ को परिवर्तनपछि मात्रै नेपालका महिला, आदिवासी जनजाति (त्यो वेला आदिवासी जनजाति नभनेर जनजाति मात्रै भन्ने गरिन्थ्यो ।) हरुले आप्mनो हक–अधिकार, जातीय स्वपचिान, धार्मिक दलनमलन, छुवाछूत जातीय विभेद भाषिक विभेद आदि बारे खुलेर बोल्न, लेख्न र आवाज उठाउन पाएका हुन् । त्यसो त आदिवासी जनजातिका बारेमा भन्नु पर...