• गोर्खा भर्ती भएको दिन (संस्मरण)

    तीनताका म फुसको छानो भित्र हुर्कदै गरेको सानो बबुँरो जस्तै थिएँ । मलाई सुस्तरी उमेरले डोर्याएर भर्खर अठार बर्षमा टेकाएको थियो । जुङ्गाको रेखी बस्नै लागेको त्यो समय मेरो मस्तिष्कमा अझै पनि ताजै रहेकाछन् । अति बिपन्न परिवारमा जन्मेको हुनाले ‘मलाया भर्ती’ भन्ने बिषय कुनै एउटा अजिव चिजको पहाड होला भन्ने झै सोचिरहेको थिएँ...

  • देश कसले बिगारेको, बाहुन-क्षेत्रीले कि … ?

    विसं २०६२/०६३ को परिवर्तनपछि नेपालका आदिवासी जनजाति, महिला, दलित, मधेसी, मुस्लिम, पिछडिएको क्षेत्र, तेस्रो लिंगी लगायत अल्पसंख्यकहरुले पहिलेभन्दा केही बढी नै हक–अधिकार पाएका छन् भन्न सकिन्छ । अझ मधेसीहरुले त प्रदेश र स्थानीय सरकारमा मात्रै सीमित भए तापनि आप्mनै जात वा भनौं समुदायका मानिसहरुले शासन गर्ने ल्याकत राख्न सक...

  • कांग्रेस कहाँ छ ?

    प्रधानमन्त्री केपी ओली र प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेता शेरबहादुर देउवा एउटै सिक्काका दुइटा पाटा जस्तै हुन् । सैद्धान्तिक, वैचारिक, कार्यक्रमिक र आर्थिक लाभको भागबन्डाका आधारमा ओली र देउवा एकाकार छन् । विक्रम संवत् १९९० को दशकमा राणाविरोधी संघर्षमा होमिएकाहरूमध्ये एक–दुई जना पनि बाँकी छैनन् । त्यस बेलाको प्रजापरिषद् पनि ...

  • कोरोना अनुभव र पुनर्जीवन

    ‘यदि ज्ञान बाँड्न सकिंदैन भने त्यो महत्वहीन हुन्छन् ।’ भौतिकशास्त्री मिचीको काकुको उक्त्त भनाइले मलाई जिन्दगीमा यदाकदा घचघच्याइ रहेको हुन्थ्यो । आफ्नो जीवन कालमा मानिसले जे अध्यान एबम अनुभव गरेका हुन्छन् ति सबै बाँड्न सकेभने समाजले राम्रो फाइदा लिन सक्छहोला जस्तो मेरो मनमा लागिरहेको थियो । त्यसैलाई आधार मानेर मैले भर...

  • नेपाली पर्यटनमा संख्या र गुणस्तरको सन्तुलन

    खासमा अहिले नेपालको मात्रै नभएर, विश्वकै पर्यटन उद्योग धरमरको अवस्थामा रहेको छ । त्यसमाथि कोरोनाको नयाँ प्रकारका भाइरस (ठाउँअनुसार नयाँ भाइरस जन्मने वा रुप परिवर्तन गर्ने क्रम) पनि बढी रहेको छ । त्यसो त केही विज्ञहरुले कोरोना भाइरस पनि एचआईभी एडस् जस्तै दीर्घकालसम्मै रहने बताएका छन्, केही विज्ञहरुले सन् २०२५ सम्ममा हट्...

  • एमाले र माओवादीको दोसाँधमा माधव-झलनाथहरु

    नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र नेकपा (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ को पाटी एकिकरण गर्ने आआफ्नो स्वार्थ केन्द्रीत हतारोका नेपाली राजनीतिमा पछिल्लो दुई÷तीन बर्षमा निक्कै ठूला उथलपुथलहरु देखिए । वि.सं. २०७४ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा कांग्रेससँग घाटी जोडेको माओवादी र उक्त निर्वाचनमा ...

  • ढाका उद्योगः आत्मनिर्भरताको आधार बन्दै

    हाल विश्वभरि नै ‘गो ग्रिन’, ‘गो नेचर’, ‘गो नेचुरल्ली’, ‘ब्याक टु नेचर’ आदिको नारासहित नयाँ अभियान सुरु भएको छ । यस कार्यमा चेतनाको वृद्वि दर पनि बढी रहेको देखिन्छ । चाहे त्यो खाने कुरोमा होस्, वा पिउने कुरोमा होस्, वा शरीर ढाक्ने कपडा अथवा भनौं मानिसहरुले आपूmले लगाउने लत्ता–कपडा, जुत्ता–चप्पल, पैसो बोक्ने ब्याग, बाहिर...

  • आदिवासी जनजातिः अरुको झोलेपोके मात्रै हो ?

    गएको केही हप्ताअघि सरकारी नेकपा र गैर सरकारी (अहिले सरकारी निकाय र सरकारी ढुकुटीमा मोज–मस्ती गर्न पाईरहेका र नपाई रहेका नेकपाबीचको तानातानमा) अथवा भनौं खान नपाएका नेकपा र खना नपाएका नेकपाको जुलुसहरु हेर्दा यो पंक्तिकारलाई के लाग्यो भने, विशेषतः नेपालका आदिवासी जनजातिहरु आप्mनो राजनीतिक अधिकार, जातीय स्वपहिचान, भाषिकअधि...

  • नेकपा (एमाले) को अबको बाटो

    नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनको इतिहास टुटफुट र विभाजनको इतिहास हो । कम्युनिष्ट पार्टी स्थापनाको सात दशक भन्दा लामो समयक्रमलाई फर्केर हेर्ने हो भने एकताभन्दा बढी विभाजनको इतिहास भेटिन्छ । नेपालमा कम्युनिष्ट पार्टी स्थापना भएको जति बर्ष भयो त्यो भन्दा धेरै पटक त कम्युनिष्ट पार्टीहरु विभाजन भएका छन् । वि.सं. २००६ सालमा भ...

  • आदिवासी जनजाति वित्याँस !

    माथिको शीर्षक मेरो मौलिक शीर्षक नभएर स्वर्गीय डाक्टर हर्क गुरुङको ‘जनजाती सेरोफेरो’ नामक किताबबाट लिईएको हो । त्यसो त नेपालका आदिवासी जनजाति, महिला, मधेसी, मुस्लिम, पिछडिएको क्षेत्र, जातजाति, समूह, वर्ग लगायतमा आजभोलि विगतमा भन्दा केही बढी नै ! राजनीतिक अधिकार, जातीय स्वपहिचान, भाषिकअधिकार , धार्मिक अधिकार, सांस्कृतिक ...