मनाङ जिल्ला नेपालको पछिल्लो प्रशासनिक र भगौलिक विभाजनअनुसार गण्डकी प्रदेशमा पर्छ । नेपालका २१ वटा हिमाली जिल्ला मध्ये एकमा पर्ने मनाङ जिल्लामा गुरुङ जातिको मुख्य बसोवास रहेको छ । हुनत नेपालको सबैभन्दा कम जनसंख्या भएको जिल्ला पनि हो, मनाङ । २०७८ सालको १२ औं राष्ट्रिय जनगणनाको तथ्यांकमा उल्लेख भएअनुसार मनाङ जिल्लाको जन...
तत्कालीन गोरखा राज्यका राजा पृथ्वीनारायण शाहले नेपालको भगौलिक एकीकरण अभियान थालेपछि, छल र बलले नेपालको पूर्वी भेगमा रहेको समग्र किरात भूमि जितेपछि किरात भूमिलाई वल्लो किरात, माझ किरात र पल्लो किरात लिम्बुवान) भनी किरात भूमिलाई नेपालको भगौलिक एकीकरणपछि चाहिँ तीन भागमा विभाजन गरियो । त्यसपछि राणाकालमा नेपाललाई ३५ जिल्ला ...
पाँचथरको पूर्वी भेगमा पर्ने फालेलुङ् डाँडा असाध्यै मनमोहक लाग्छ मलाई । यहाँको इतिहास, मुन्धुम् र किंवदन्तीहरुले हरहमेशा तानिरहन्छ मेरो मन । यो डाँडालाई भारापाको शिरदेखि हेर्दा मैमत्त साँढे गोरु होक्राँ खेलिरहेको जस्तो देख्छु । त्यहाँका अग्ला–अग्ला देउरालीडाँडा र थुम्काथुम्कीहरु नियाल्दा सलक्क परेको लाहुरी भैंसीको काँ...
नेपालको इतिहासमा दश वर्षे जनयुद्ध केवल एक सशस्त्र संघर्ष मात्र थिएन, त्यो उत्पीडित वर्ग, क्षेत्र र लिङ्गका लाखौँ भुईँमान्छेहरूको चेतनाको विस्फोट थियो । सदियौँदेखि दबाइएका आवाजहरूलाई बोल्ने हिम्मत दिलाउने, अन्याय र अत्याचारविरुद्ध उभिने साहस दिने र मान्छे मान्छेबीच कुनै भेदभाव हुँदैन भन्ने समानताको मूलमन्त्र स्थापित ग...
हिन्दु धर्म, मूल्यमान्यता, परम्परा, संस्कार र संस्कृतिअनुसार आज आमालाई सम्झने, पूज्ने दिन हो । यो दिन आमा हुनेहरुले आफ्ना आमालाई मिठो मसिनो खुवाउने, लुगाफाटा किने दिने र, आमालाई अरु वेलाभन्दा विशेष खुसी बनाउने–राख्ने र आमाबाट आशिर्वाद लिने गरिन्छ । हुनत विशव्का सबै जातजति, भाषाभाषी, धार्मिक समूह आदिमा आआफ्नै प्रकारमा...
गएको फागुन २१ मा सकिएको आम (मध्यावधि) निर्वाचनमा नेपालका पुराना एवम् ठूला भनिएका राजनीतिक पार्टी, तिनका नेताका साथै नेपालका घागडान मानिएका बुद्धिजीवी, विश्लेषक, विद, विज्ञ, कार आदिलाई समेत आश्चार्यमा पार्दै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले अत्यधिक बहुमत, दुई तिहाई सिट पुग्न १८४ चाहिनेमा दुई सिट कम अर्थात् १८२ ...
मानव जीवन केवल अस्तित्वको प्रक्रिया मात्र होइन; यो सन्तुलन, अनुभूति र निरन्तर समृद्धिको खोज हो। यही गहिरो जीवन–दर्शनलाई स्मरण गराउने उद्देश्यले हरेक वर्ष अप्रिल १५ लाई अन्तर्राष्ट्रिय आरोग्य दिवसका रूपमा मनाइन्छ। यस दिवसले “स्वास्थ्य” भन्ने अवधारणालाई केवल रोगको अनुपस्थितिसँग सीमित नगरी जीवनका समग्र आयाम—शारीरिक, मा...
सानै छँदा गाउँमा तीर्थयात्राबाट फर्किएका हजुरबुवा हजुरआमा र अग्रजहरुले “हरिद्वार” पुगेको कुरा सुनाउँदा मेरो मनमा कौतुहल जाग्थ्यो । हरिद्वार कस्तो ठाउँ होला ? कति टाढा होला ? त्यहाँ पुग्न कस्तो बाटो पार गर्नुपर्ला ? बाल्यकालको त्यो कल्पना समयसँगै मनको कुनामा बसिरह्यो । कहिलेकाहीँ लाग्थ्यो सायद जीवनमा कहि...
नेपालको वामपन्थी आन्दोलन लामो संघर्ष, त्याग र वैचारिक प्रतिबद्धताबाट निर्माण भएको एउटा ऐतिहासिक धरोहर हो । यो आन्दोलनले केवल शासन परिवर्तन मात्र गरेन, समाजको चेतना, संरचना र शक्तिको सन्तुलनमै गहिरो हस्तक्षेप गर्यो । सामन्ती सोच, राजतान्त्रिक निरंकुशता र वर्गीय विभेदविरुद्धको संघर्षबाट जन्मिएको वाम आन्दोलनले नेपाली स...
हल्लाहरू थाकेर विश्राममा ढल्किएका छन्, नाराहरू आफ्नै प्रतिध्वनिमा विलीन— रंगिएका पर्खालहरू अब समयका निस्तब्ध साक्षी मात्र। कोलाहल थामिएपछि मात्रै फक्रिन्छ आत्माको सुमधुर स्वर। भीडबाट अलग्ग मनको भित्री आँगनमा विवेकको दीप बिस्तारै प्रज्वलित हुन्छ। न बाजा, न ताली, न उन्माद, न उक्साहट— केवल आत्मासँगको निस्तब...
