ऐतिहासिक पृष्ठभूमि लोकतन्त्र (Democracy) शब्दको उत्पत्ति प्राचीन ग्रीक भाषाको दुई शब्दहरू ‘Demos’ (जनता) र ‘Kratos’ (शासन वा शक्ति) मिलेर भएको हो, जसको शाब्दिक अर्थ 'जनताको शासन' वा 'जनताको शक्ति' हुन्छ । प्राचीन ग्रीसको एथेन्स सहरबाट सुरु भएको प्रत्यक्ष लोकतन्त्रको अवधारणाले आधुनिक युगसम्म आइपुग्दा प्रतिनिधित्वमूलक...
यो समय ऋतुराजको हो । यस वर्ष अत्याधिक आवृष्टि भएको हुनाले सधैँभन्दा छिट्टै पालुवा फेरिएका छन् वनस्पतिहरु । केही जङ्गली भूइँफूलहरु तरुनी पुगेर उन्मुक्त फुलिसकेका छन् । फुलको मोहक सुगन्ध बोकेर रनवन डुलिरहेको छ वसन्ती हवा । माथि आकाश बाक्ला तुवाँलोको पछ्यौरीले छोपिएको छ । आज कुन कुहिरीमण्डलको अनन्त कुनामा लुकेको छ तेजपुञ्...
इलाम : कोशी प्रदेशका प्रमुख परशुराम खापुङले विविधताबीचको एकता नै समाज र राष्ट्रको वास्तविक शक्ति भएको बताएका छन् । आज (मङ्गलबार) इलामको माङसेबुङ गाउँपालिकामा लिम्बू भाषा कामकाजको भाषा घोषणा कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै प्रमुख खापुङले भूगोल, जाति, भाषा, लिपि, धर्म र संस्कृतिको विविधता देशको अमुल्य सम्पत्ति रहेको उल्लेख...
नेपालले भर्खरै सम्पन्न गरेको प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन सामान्य राजनीतिक प्रक्रियाभन्दा निकै फरक परिवेशमा सम्पन्न भएको निर्वाचनका रूपमा इतिहासमा अंकित हुने देखिन्छ । पछिल्ला वर्षहरूमा विकसित भएको पुस्तान्तरणको चेतना, विशेषतः जेनजी पुस्ताले उठाएको वैचारिक बहस, सामाजिक असन्तुष्टि र व्यवस्थाप्रतिको नयाँ प्रश्नहरूले देशलाई...
२०४६ सालमा आएको राजनीतिक पविर्तनपछि बनेको २०४७ सालको संविधानले नेपाललाई बहुजातीय र बहुभाषिक राष्ट्र भनेर मानेको थियो । तर पनि धार्मिक स्वतन्त्रता (धर्म निरपेक्ष राज्य) नभएको, मातृभाषा शिक्षा (५ कक्षासम्म मात्रै, त्यो पनि राज्यले दिने नभएर समुदाय आफैले दिन सक्ने भन्ने व्यवस्था), राष्ट्र्र भाषा र राष्ट्र्रिय भाषाको विभेद...
मनाङ जिल्ला नेपालको पछिल्लो प्रशासनिक र भगौलिक विभाजनअनुसार गण्डकी प्रदेशमा पर्छ । नेपालका २१ वटा हिमाली जिल्ला मध्ये एकमा पर्ने मनाङ जिल्लामा गुरुङ जातिको मुख्य बसोवास रहेको छ । हुनत नेपालको सबैभन्दा कम जनसंख्या भएको जिल्ला पनि हो, मनाङ । २०७८ सालको १२ औं राष्ट्रिय जनगणनाको तथ्यांकमा उल्लेख भएअनुसार मनाङ जिल्लाको जन...
तत्कालीन गोरखा राज्यका राजा पृथ्वीनारायण शाहले नेपालको भगौलिक एकीकरण अभियान थालेपछि, छल र बलले नेपालको पूर्वी भेगमा रहेको समग्र किरात भूमि जितेपछि किरात भूमिलाई वल्लो किरात, माझ किरात र पल्लो किरात लिम्बुवान) भनी किरात भूमिलाई नेपालको भगौलिक एकीकरणपछि चाहिँ तीन भागमा विभाजन गरियो । त्यसपछि राणाकालमा नेपाललाई ३५ जिल्ला ...
पाँचथरको पूर्वी भेगमा पर्ने फालेलुङ् डाँडा असाध्यै मनमोहक लाग्छ मलाई । यहाँको इतिहास, मुन्धुम् र किंवदन्तीहरुले हरहमेशा तानिरहन्छ मेरो मन । यो डाँडालाई भारापाको शिरदेखि हेर्दा मैमत्त साँढे गोरु होक्राँ खेलिरहेको जस्तो देख्छु । त्यहाँका अग्ला–अग्ला देउरालीडाँडा र थुम्काथुम्कीहरु नियाल्दा सलक्क परेको लाहुरी भैंसीको काँ...
नेपालको इतिहासमा दश वर्षे जनयुद्ध केवल एक सशस्त्र संघर्ष मात्र थिएन, त्यो उत्पीडित वर्ग, क्षेत्र र लिङ्गका लाखौँ भुईँमान्छेहरूको चेतनाको विस्फोट थियो । सदियौँदेखि दबाइएका आवाजहरूलाई बोल्ने हिम्मत दिलाउने, अन्याय र अत्याचारविरुद्ध उभिने साहस दिने र मान्छे मान्छेबीच कुनै भेदभाव हुँदैन भन्ने समानताको मूलमन्त्र स्थापित ग...
हिन्दु धर्म, मूल्यमान्यता, परम्परा, संस्कार र संस्कृतिअनुसार आज आमालाई सम्झने, पूज्ने दिन हो । यो दिन आमा हुनेहरुले आफ्ना आमालाई मिठो मसिनो खुवाउने, लुगाफाटा किने दिने र, आमालाई अरु वेलाभन्दा विशेष खुसी बनाउने–राख्ने र आमाबाट आशिर्वाद लिने गरिन्छ । हुनत विशव्का सबै जातजति, भाषाभाषी, धार्मिक समूह आदिमा आआफ्नै प्रकारमा...
