किरातहरुको वर्णन : हुन त धेरै स्वदेशी तथा विदेशी लेखक तथा इतिहासकारहरुले किरातीहरुका बरेमा अनेकौं किताव लेखेका छन् । खासमा भन्ने हो भने, किरातहरु प्राचीन भारतीय उपमहाद्धीप र नेपालको अति प्राचीन जन–गण हो, महाजाति हो । प्राचीन संस्कृत साहित्यहरु ऋग्वेद, पुराण, स्मृति, काव्य, कथा, कविता, तथा विभिन्न अभिलेखहरुमा समेत क...
हुनत सिंगापुर र नेपाल तुलना गर्न योग्य देश नै होइनन् ! खास गरी विज्ञान, सूचना, प्रविधि, सञ्चार, भौतिक विकास, व्यक्तिगत आयस्रोत, मानिसको जीवनस्तर, आर्थिक स्थिति, जनस्वास्थ्य, शिक्षा, व्यापार, मानिसको औसत आयु, सडक, जल र हवाई यातायातमा मारेको फड्को आदिलाई लिने हो भने नेपाल र सिंगापुरबीच तुलना गर्नु भनेको ‘फेद’सँग मिल्...
सन् १९६० को दशकमा अमेरिकन र युरोपेली युवाहरुले हिप्पी कल्चर अर्थात् ‘हिप्पी संस्कृति’ विकास गरेका थिए । तर यो संस्कृतिको खास सुरुवातकर्ता को हुन् ? व्यक्ति वा समूहको कतै पनि नामो-निशाना भेटिदैन, उल्लेख गरेको पाईँदैन । जे होस् अमेरिकन र युरोपेली युवाहरुमा हिप्पी कल्चर अर्थात् ‘हिप्पी संस्कृति’ अपनाउने क्रम भने रात दुई...
कमरेड माओको मृत्यु पश्चात विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलन किन रक्षात्मक बन्न पुग्यो ? विगतमा लाखौंको त्याग, तपस्या र बलिदानका उच्च कृतिमान कायम गरिएका जनताका राज्य सत्ताहरू किन सहजै पुँजीवादी शोषणकारी राज्य सत्तामा बदलिए ? क्रान्तिमै सहभागी पुस्ताले सम्म त्यसको प्रतिवाद गर्न किन चाहेनन ? वा सकेनन ? माओको मृत्यु पश्चात् सुरु...
यो लेख लेख्नका लागि मलाई प्रेरणा दिने पूणर् पी राई ज्यु हुनु हुन्छ । किनभने पूणर् पी राई ज्युले विसं २०७८ कात्तिक २७ गते हिमालखबर (अनलाइन संस्करण) मा ‘जनगणनामा भाषा’ शीर्षकको लेख लेख्नू भएको थियो । हुनत मैले नै ‘धेरैअघि भाषा आयोगले राई भाषा वा राईको भाषा नभएको बारेमा लेखकलाई थाहा नभएको हो ?’ भन्ने आशयको प्रश्न गरेको ...
नेपाल एकीकरणका अभियन्ता बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहका समकालीन हुन् तत्कालीन लिम्बुवानका अन्तिम राजा हिलिङ योङहाङ। दुवै राजाको साझा सोच नै विशाल नेपालको परिकल्पना हो। तर, आपसमा १७औं पटकसम्मयुद्ध भयो। त्यसपछि सम्झौता गर्ने निर्णय गरेर १८३१ सालमा गोर्खाली र लिम्बुबीच ऐतिहासिक दूरदर्शी सम्झौता भयो। परिणाम, वर...
आजभोलि हरेक मानिसका लागि सामाजिक सञ्जाल नभई नहुने एक महत्वपूणर् ‘जिनिस’ भएको छ । केहीकेही व्यक्तिहरुलाई त सामाजिक सञ्जालको पहुँच बिना एक छिन पनि बस्न नसक्ने एडिक्सन नै भएको अवस्था पनि देखिन्छ । तर सामाजिक सञ्जालका प्रयोगकर्ताहरुले सही ढंगले र सही काममा सामाजाकि सञ्जालको प्रयोग गर्नुभन्दा पनि आपूmलाई मन नपरेको व्यक्ति...
विश्वका प्रायः सबै जसो जात वा जातिको उत्पत्ति थलो अर्थात् ऐतिहासिक भूमि रहेको हुन्छ । त्यसमा पनि आदिवासीहरुको त अझ उत्पत्ति अर्थात् थातथलो र उनीहरुका ऐतिहासिक भूमि मात्रै नभएर अन्य जातजातिको भन्दा भिन्न अथवा फरक अथवा भनौं आफ्नो छुट्टै मातृभाषा, धर्म, भेषभुषा, चालचलन, संस्कार, संस्कृति, चाडपर्व, रहनसहन, परम्परागत कानु...
आज २०८० कात्तिक २५ गते राष्ट्रिय विभूति महगुरु फाल्गुनन्द लिङ्देनको १३९ औं जन्मजयन्ती हो । समाज सुधारक अभियान्ता महागुरुप्रति हार्दिक नमन छ । लगातार ३ वर्षको फक्ताङ्लुङलगायत हिमाली क्षेत्रको ट्रेकिङ भरखरै सकेर विश्राम गरिरहेको छु । मैले यहाँ देखेका राजनीतिक, सामाजिक र साँस्कृतिक पक्ष भन्दा पनि केही विषय वस्तुहरुको फ...
राज्य निर्माण हुनु भुगोलमात्र भएर नहुदो रहेछ, विज्ञानको भाषामा जसरी एउटा तत्व निर्माण हुन घेरै अवयवहरुको आवश्यकता पर्छ त्यसरी नै पूणर् राज्य निर्माणमा जनता पनि प्रमुख अवयव हो, त्यो अवयवहरु भित्र शान्ति,जातिय सद्भाव,धार्मिक सहिष्णुता कायम गर्दै धर्म,सस्कृति,भाषा लिपीको संरक्षण पनि राष्ट्र निर्माणको धेरै अवयवहरु मध्ये ...
