मह हाम्रो दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने अत्यन्तै उपयोगी प्राकृतिक खाद्यवस्तु हो। आयुर्वेददेखि आधुनिक पोषण विज्ञानसम्म महलाई औषधिको रूपमा मानिन्छ। शरीरलाई ऊर्जा दिने मात्र होइन, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने, छालालाई स्वस्थ राख्ने र मानसिक स्वास्थ्यमा समेत महले सकारात्मक प्रभाव पार्दछ।
महमा पाइने पोषक तत्त्व
महमा हाम्रो शरीरका लागि आवश्यक थुप्रै पोषक तत्त्वहरू पाइन्छन्, जस्तैः कार्बोहाइड्रेट,प्रोटिन,भिटामिन बी र सी,आइरन,म्याग्नेसियम,क्याल्सियम,पोटासियम,फस्फोरस र सोडियम यी तत्त्वहरूले शरीरलाई ऊर्जावान, सन्तुलित र स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छन्।
मह खानुका प्रमुख स्वास्थ्य फाइदा
१. रक्तअल्पता र कमजोरीमा लाभदायक
बारम्बार जीउ आलस्य हुनु, हाई आइरहनु, थकान महसुस हुनु रक्तअल्पताको लक्षण हुन सक्छ। नियमित मह सेवनले रगतमा हेमोग्लोबिनको मात्रा बढाउन मद्दत गर्छ।
२. मांसपेशी बलियो बनाउँछ र रक्तचाप सन्तुलनमा राख्छ
महले मांसपेशीलाई मजबुत बनाउनुका साथै रक्तचापलाई नर्मल राख्न सहयोग पुर्याउँछ।
३. खोकी–रुघामा प्राकृतिक औषधि
- अदुवाको रसमा मह मिसाएर खाँदा खोकी निको हुन्छ।
- सुक्खा खोकीमा कागतीको रस र मह उपयोगी हुन्छ।
- रुघाखोकी र हाच्छिउँमा मह, अदुवा र तुलसीको रस बराबर मात्रामा मिसाएर सेवन गर्न सकिन्छ।
४. पाचन र कब्जियतमा उपयोगी
गोलभेँडा वा सुन्तलाको रसमा एक चम्चा मह मिसाएर खाने गर्नाले कब्जियत बिस्तारै निको हुँदै जान्छ।
५. तौल घटाउन वा बढाउन सहयोगी
- तौल घटाउन: बिहान मनतातो पानीमा कागती र मह मिसाएर नियमित सेवन गर्दा भोक कम लाग्छ।
- तौल बढाउन: राति दूधमा मह मिसाएर पिउँदा दुब्लोपन कम हुन्छ।
६. राम्रो निद्राका लागि
राति सुत्नुअघि दुई चम्चा मह खाँदा गहिरो र शान्त निद्रा लाग्छ।
७. मानसिक स्वास्थ्य र स्मरण शक्ति
महको नियमित सेवनले दिमाग तेजिलो बनाउँछ, मानसिक थकान, निराशा र सुस्तता घटाउँछ। अनारको रससँग मह मिसाएर खानु अझ लाभदायक हुन्छ।
सौन्दर्यका लागि महका फाइदा
- अनुहारमा मह लगाउँदा डण्डिफोर घट्छ।
- आँखाको वरिपरि डार्क सर्कलमा मह र बदामको तेल मिसाएर प्रयोग गर्न सकिन्छ।
- चाउरी परेको छालामा एभोकाडो र महको मिश्रण उपयोगी हुन्छ।
- दाह्री काटेपछि छालामा मह लगाउँदा छाला मुलायम हुन्छ।
- नरिवलको तेल र मह मिसाएर कपालमा मसाज गर्दा कपाल चम्किलो बन्छ।
मह कसरी विष बन्छ ? यी चिजसँग सेवन नगर्नुहोस्
मह अत्यन्तै गुणकारी भए पनि गलत तरिकाले प्रयोग गर्दा हानिकारक हुन सक्छ।
यी चिजसँग मह नखानुहोस्:
- तातो चिया वा कफीसँग
- उम्लिएको वा तातो दूधसँग
- मूलासँग
- घ्यू वा नौनीसँग
- माछा–मासुसँग
- अत्यन्त तातो खानेकुरासँग
तातो खानेकुरासँग मह मिसाउँदा शरीरमा टक्सिन बन्न सक्छ, जसले पेटको समस्या, एलर्जी र थकान निम्त्याउन सक्छ।
मह कसरी खाने ? सही तरिका
- बिहान हल्का मनतातो पानीमा मह मिसाएर पिउनु उत्तम
- गाजरको रससँग मह सेवन गर्दा आँखाको ज्योति बढ्छ
- रुघाखोकीमा अदुवाको रससँग मह प्रयोग गर्न सकिन्छ
- दैनिक एक सानो चम्चा शुद्ध मह सेवन गर्नु लाभदायक हुन्छ
मह स्वास्थ्य, सौन्दर्य र मानसिक सन्तुलनका लागि अमृत समान प्राकृतिक उपहार हो। तर, यसको पूर्ण फाइदा लिन सही मात्रा र सही तरिकाले सेवन गर्नु अत्यन्तै आवश्यक छ। शुद्ध महको नियमित र सचेत प्रयोगले तपाईंको जीवनशैलीलाई अझ स्वस्थ र ऊर्जावान बनाउन सक्छ।-साभार(एजेन्सीबाट)
