निजामती सेवामा व्यवस्थापन परिक्षण

निजामती सेवामा व्यवस्थापन परिक्षण

  दिल कुमार लिम्बु  412 पटक हेरिएको

व्यवस्थापन परिक्षणको अवधारणा

कुनै पनि सङगठनको प्रशासकीय कार्यसम्पादन स्तर र प्रक्रियको व्यवस्थित रुपमा अनुगमन,विश्लेषण र मूल्याङ्कन गरी निर्देशन समेत दिने कार्यलाइ व्यवस्थापन परीक्षण भनिन्छ । यो लेखा, प्रशासकीय, गुणस्तर, प्राविधिक र सामाजिक प्रभाव परीक्षण लगायत परिक्षणको समग्रता हो ।
व्यवस्थापन परीक्षण निर्देशिका २०६७ अनुसार लोकसेवा आयोगको कार्यक्षेत्रभित्रका विषयहरु वाहेक सामान्य प्रशासन मन्त्रालय वा सो बाट तोकिएका निकायले नेपाल सरकाका विभिन्न निकायहरुमा कार्यरत कर्मचारीले प्रचलित कानुन तथा प्रशासकीय नियम र कार्यविधि पालन गरे नगरेको सम्बन्धमा सुपरिवेक्षण, अनुगमन र मूल्याङ्कन गरी निर्देशन दिने कार्यलाइ जनाउँछ ।
यसको प्रमुख उद्देश्य संगठनमा काम गर्ने मानिसको कर्तव्य र उत्तरदायित्व परिचालन गराउने र जवाफदेहिता सृजना गर्ने हो । संगठनलाइ कार्यसम्पादन र सेवा प्रवाहका दृष्टिले सक्षम तुल्याउनमा पनि मद्धत गर्दछ ।

सन् १९४४ मा The management Audit पुस्तक मार्फत टी.जी. रोजले व्यवस्थापन परीक्षणलाइ स्थापित गरेका हुन । अमेरी ज्याक्सन माटिन्डेलले सन् १९६२ मा The Scientific Appraisal Management मार्फत व्यापक वनाएका ।

नेपालको सार्वजनिक प्रशासनमा २०५५ वाट सुरु भएको हो । यसलाई निजामती सेवा ऐन २०४९ को दफा ७२ मार्फत कानुनी आधार प्रदान गरिएको छ ।२०५५÷०५६ देखी सामान्य प्रशासन मन्त्रालयद्धारा व्यवस्थापन परीक्षण गरी सोको प्रतिवेदन नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्ने गरेको

विशेषताहरु
>व्यवस्थापनसंग सम्बन्धित
>नियमित र आकस्मिक हुन सक्छ
>भविष्य उन्मुख हुन्छ , सागठनिक सोचलाइ वदल्छ
>व्यापक क्षेत्र हुने : उपलब्धी, नतिजा ,प्रभावकारीता, कार्यप्रगतीको अनुगमन मूल्याङकन
>आन्तरिक सुदृढीकरणमा जोड ः नीति, संस्थागत व्यवस्था, विधि र पद्धतीमा जोड
>प्रमुख आधार : संगठनात्मक नीति, कार्यसम्पादन पद्धती, सेवा प्रवाह, आधारभूत सूचना र प्रमाण जसको लेखाजोखा, विश्लेषणका आधारमा
>सहभागितामूलक

व्यवस्थापन परीक्षणको महत्व÷आवश्यकता÷उद्देशय

>सरकारका विभिन्न निकायहरुको प्रशासकीय व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्यमा एकरुपता कयम गर्न सहयोग पु¥याने
>सरकारका निकायहरुले प्रचलित कानुन  र कार्यविधिहरु पालना गरे नगरेको सम्बन्धमा परीक्षण गरी देखिएका कमी कमजोरी, त्रुटि र अनियमितताहरुलइ उजागर गर्ने

>संगठनका सवल र दुर्वल पक्षहरुको पहिचान गर्ने एवम् सबल पक्षहरुको प्रवद्र्धन गर्नै र दुर्वल पक्षहरु हटाउन आवश्यक उपायहरु समेत सिफारिस गर्ने
>उपलब्ध साधन स्रोतको उच्चतम प्रयोग गरी संगठनमा गतिशिलता र प्रभावकारीता वृद्धि गर्न सहयोग गर्ने
>व्यवस्थापनमा जवाफदेहिता अभिवृद्धि गर्न सहयोग गर्ने
>सेवाको गुणस्तर बढाइ सेवाग्राहीको सन्तुष्टी वढाउनु
>संगठनमा प्रभावकारीता, मितव्ययीता, कुशलता वढाउन

कानुनी व्यवस्थाहरु
> निजामति सेवा ऐन २०४७ दफा ७२ :

अनुसार लोकसेवा आयोगको कार्यक्षेत्रभित्रका विषयहरु वाहेक सामान्य प्रशासन मन्त्रालय वा सो बाट तोकिएका निकायले नेपाल सरकाका विभिन्न निकायहरुमा कार्यरत कर्मचारीले प्रचलित कानुन तथा प्रशासकीय नियम र कार्यविधि पालन गरे नगरेको सम्बन्धमा सुपरिवेक्षण, अनुगमन र मूल्याङ्कन गरी निर्देशन दिने र त्यसरी सुपरीवेक्षण गर्दा कुनै निजामति कर्मचारीउपर विभागीय कारबाही गर्नुपर्ने देखिएमा सो समेत सिफारिस गर्न सक्नेछ र सो को वाषिृक प्रतिवेदन नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्नेछ ।

>निजामति सेवा नियमावली २०५० :

सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले ऐनको दफा ७२ क. बमोजिम आकस्मिक रुपमा नेपाल सरकारका सवै निकायहरुमा आलोपालो गरी व्यवस्थापन परीक्षण गर्न सक्नेछ । मन्त्रालयले आफ्ना मातहतका विभाग र निकायहरुलाई समेत व्यवस्थापन परीक्षण गर्न लगाइ प्रतिवेदन पेश गर्न लगाउन सक्नेछ । व्यवस्थापन परीक्षण गर्दा नेपाल सरकारका सम्बन्धित निकायहरुले सम्बन्धित कागजातहरु देखाउनुपर्नेछ ।

>व्यवस्थापन परीक्षण निर्देशिका २०६७ :

व्यवस्थापन परीक्षण, परीक्षक लगायतका विषयहरुको परिभाषा, उद्देश्य, विषयक्षेत्रहरु, परीक्षणका विधिहरु उल्लेख गरेको छ ।

तपाईको प्रतिक्रिया

सम्बन्धित समाचार